IERiGŻ raport o cenach żywności w 2017 roku

16.01.2018

– W listopadzie 2017 roku w porównaniu z miesiącem poprzednim ceny detaliczne żywności wzrosły, głównie pod wpływem podwyżek cen jaj i warzyw. Żywność była wyraźnie droższa niż przed rokiem, a jej roczna dynamika – najwyższa od września 2012 roku. Wzrost cen dotyczył zdecydowanej większości podstawowych grup produktów spożywczych. Znaczące podwyżki cen odnotowano w grupie jaj, tłuszczów jadalnych, owoców, warzyw oraz artykułów mleczarskich. Na uwagę zasługuje silny wzrost cen jabłek (o 55,1%), jaj (o 44,9%) oraz masła (o 40,9%) – informuje w raporcie Arkadiusz Zalewski z IERiGŻ.

W grudniu 2017 roku koniunktura w rolnictwie pogorszyła się zarówno pod wpływem spadku wskaźnika potencjalnego popytu, jak również wyrównanego wskaźnika nożyc cen. Syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie (SWKR) zmalał o 0,7 p.p. do 100,1 punktu z powodu zmniejszenia wyrównanego indeksu potencjalnego popytu o 1,0 p.p. do 100,8 punktu oraz spadku wyrównanego indeksu nożyc cen o 0,5 p.p. do 99,4 punktu. Na spadek wyrównanego wskaźnika potencjalnego popytu wpływ miało obniżenie wyrównanego indeksu sprzedaży przemysłu spożywczego oraz osłabienie indeksu obrotów handlowych produktami rolno-spożywczymi. W przeciwnym kierunku działał wzrost wyrównanego indeksu zmian wynagrodzeń i cen żywności.

Jak informuje Arkadiusz Zalewski w raporcie IERiGŻ, syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie był jednocześnie o 0,9 p.p. niższy niż przed rokiem o tej porze. Wyrównany wskaźnik nożyc cen zmalał w grudniu 2017 roku o 0,5 p.p. do 99,4 punktu. Jednocześnie był on o 1,4 p.p. niższy niż rok wcześniej. O spadku wyrównanego wskaźnika nożyc cen w grudniu w stosunku do poprzedniego miesiąca zadecydowało zmniejszenie wyrównanego wskaźnika cen skupu, przy rosnącym wskaźniku cen środków produkcji. Do spadku wyrównanego indeksu cen skupu przyczyniły się m.in. listopadowe obniżki cen niektórych produktów rolnych. Żywiec drobiowy potaniał o 4,4%, a wieprzowy o 4,0%. Wyższe ceny odnotowano w przypadku zbóż. Jęczmień podrożał o 4,1%, kukurydza o 2,2%, pszenica o 1,4%, a żyto o 1,2%. Podniosły się również ceny mleka krowiego (o 1,9%) oraz ziemniaków i żywca wołowego (o 1,2%). W sumie bieżący wskaźnik zmian cen skupu wyniósł w listopadzie 99,7 punktu, a wyrównany indeks cen skupu zmalał w grudniu o 0,3 p.p. do 99,7 punktu. Jednocześnie pod wpływem m.in. drożejących bezpośrednich nośników energii odnotowano kolejne wzrosty cen środków produkcji, a średni wzrost ich cen w listopadzie 2017 roku, podobnie jak miesiąc wcześniej, wyniósł 0,5%. Z tego powodu wyrównany wskaźnik zmian cen środków produkcji w grudniu ub.r. wzrósł w porównaniu z miesiącem poprzednim o 0,2 p.p. do 100,3 punktu. Zmiany cen, jakie dokonały się w ciągu jedenastu miesięcy 2017 roku w porównaniu z grudniem 2016 roku można uznać za korzystne dla rolnictwa, jednak warto zaznaczyć, że były one wyraźnie gorsze niż w analogicznym okresie 2016 roku. Ceny koszyka skupu wzrosły bowiem o 2,6 p.p., podczas gdy ceny środków produkcji wzrosły przeciętnie o 2,2 p.p. W konsekwencji skumulowany wskaźnik nożyc cen w listopadzie 2017 roku wyniósł 100,4 punktu, podczas gdy przed rokiem wynosił 104,1 punktu. W najbliższych miesiącach rynkowe uwarunkowania produkcji rolniczej mogą się nieznacznie pogorszyć m.in. z powodu systematycznie rosnących cen środków produkcji dla rolnictwa pod wpływem drożejących w ostatnich miesiącach nośników energii oraz możliwych w pierwszym kwartale 2018 roku sezonowych podwyżek cen nawozów mineralnych i środków ochrony roślin. Ponadto należy oczekiwać dalszego spadku cen trzody.

Według szacunków GUS zbiory zbóż w Polsce były większe niż rok wcześniej, przy czym wzrosły zbiory zbóż podstawowych, a zbiory kukurydzy, z powodu niekorzystnych warunków pogodowych w trakcie zbiorów, zmalały. W listopadzie 2017 roku na krajowym rynku kontynuowane były tendencje wzrostowe cen skupu zbóż. Najbardziej podrożał jęczmień i kukurydza, nieco niższe tempo wzrostu cen obserwowano w przypadku pszenicy i żyta. Podrożały również zboża w handlu targowiskowym. Wyjątkiem było żyto, którego ceny nieznacznie zmalały. Wzrost cen większości zbóż wynikał z ograniczonej podaży ziarna na rynku.

Po trwającej od maja 2016 roku do czerwca 2017 roku wzrostowej tendencji cen skupu żywca wieprzowego w Polsce, w drugiej połowie 2017 roku rozpoczęła się tendencja spadkowa, która nasiliła się w czwartym kwartale. W grudniu 2017 roku ceny skupu trzody były przeciętnie o ok. 9% niższe niż rok wcześniej. Spadek cen w Polsce jest związany z malejącymi cenami w Unii Europejskiej na skutek postępującej odbudowy pogłowia w wielu krajach.

W pierwszych 10 miesiącach 2017 roku roczna dynamika produkcji mięsa drobiowego była stosunkowo wysoka, jednak wyraźnie niższa niż w analogicznym okresie 2016 roku, kiedy to sięgała kilkunastu procent. Spadek tempa wzrostu produkcji jest następstwem spowolnienia eksportu w związku z restrykcjami importowymi wprowadzonymi przez wiele państw spoza UE po wykryciu ognisk grypy ptaków, ale także wysokiej podaży mięsa drobiowego na krajowym rynku. Sprzedaż zagraniczna w okresie dziesięciu miesięcy 2017 roku wzrosła wprawdzie o blisko o 10% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku, jednak wówczas tempo wzrostu eksportu przekraczało 20%. Ceny skupu żywca drobiowego zmalały w listopadzie 2017 roku o 4,4% w porównaniu z miesiącem poprzednim, były jednak nadal na poziomie o kilka procent wyższym od notowanych w 2016 roku.

Od października 2017 roku ceny podstawowych produktów mlecznych na zachodnioeuropejskich giełdach towarowych systematycznie spadają, a największą dynamikę spadku wykazują ceny masła. Spadek cen produktów mlecznych może wynikać ze wzrostu produkcji mleka u największych eksporterów artykułów mlecznych na świecie, przede wszystkim w Nowej Zelandii. Na rynku krajowym w listopadzie 2017 roku odnotowano dalszy wzrost cen skupu mleka. Ceny wzrosły o 1,9% w skali miesiąca i o 16,6% w relacji rocznej. Wzrostowi cen mleka surowego sprzyja sezonowy spadek dostaw, który prawdopodobnie utrzyma się do marca 2018 roku. Dobra koniunktura na światowych rynkach przyczyniła się do poprawy wyników handlu zagranicznego branży mleczarskiej. W okresie dziesięciu miesięcy 2017 roku, w porównaniu z analogicznym okresem 2016 roku, eksport przetworów mlecznych w przeliczeniu na mleko surowe zwiększył się o kilka procent, a jego wartość, pod wpływem znacznego wzrostu cen transakcyjnych, wzrosła o blisko 40%.

Zdaniem eksperta obserwowane od sierpnia 2017 roku systematyczne wzrosty cen środków produkcji dla rolnictwa są następstwem przede wszystkim wzrostu cen bezpośrednich nośników energii pod wpływem drożejących surowców energetycznych w handlu światowym. W pierwszych miesiącach 2018 roku pod wpływem sezonowego wzrostu popytu można oczekiwać podwyżek cen nawozów mineralnych oraz środków ochrony.

– W listopadzie 2017 roku w porównaniu z miesiącem poprzednim ceny detaliczne żywności wzrosły, głównie pod wpływem podwyżek cen jaj i warzyw. Żywność była wyraźnie droższa niż przed rokiem, a jej roczna dynamika – najwyższa od września 2012 roku. Wzrost cen dotyczył zdecydowanej większości podstawowych grup produktów spożywczych. Znaczące podwyżki cen odnotowano w grupie jaj, tłuszczów jadalnych, owoców, warzyw oraz artykułów mleczarskich. Na uwagę zasługuje silny wzrost cen jabłek (o 55,1%), jaj (o 44,9%) oraz masła (o 40,9%) – dodaje Arkadiusz Zalewski z IERiGŻ.

W listopadzie 2017 roku tańszy niż przed rokiem był natomiast cukier. W pierwszych jedenastu miesiącach 2017 roku żywność pozostawała jedną z najsilniej drożejących grup towarów i usług konsumpcyjnych. Bardziej niż żywność podrożały jedynie towary i usługi związane z transportem. Wzrostowi cen żywności sprzyjało ożywienie krajowego popytu w związku z poprawą kondycji finansowej gospodarstw domowych, utrzymujący się stosunkowo wysoki poziom cen artykułów rolno-spożywczych na rynkach światowych, korzystne tendencje w eksporcie oraz niekorzystne uwarunkowania podażowe na krajowym rynku. W najbliższych miesiącach ceny żywności prawdopodobnie nadal będą pozostawały na poziomach wyższych niż przed rokiem, m.in. z powodu utrzymujących się wysokich cen owoców, jaj i tłuszczów jadalnych. Jednocześnie można się spodziewać osłabienia tempa wzrostu popytu na żywność w związku ze wzrostem jej cen.

(16.01.2018 za portalspozywczy.pl/ IERiGŻ)